Afgelopen week in “Hart & Bloedvaten”, een uitgave van Media Planet en meebezorgd met de Telegraaf een verhaal van iemand die een hartstilstand overleefde. Die man heeft geluk gehad omdat hij meteen gereanimeerd is door zijn vrouw en zoon met behulp van een AED. Hij heeft er niets van overgehouden. Maar nu komt het; hij heeft daarna niets aan zijn leefwijze veranderd omdat hij al gezond leefde, zo zegt hij. Hoe kom je dan aan een hartstilstand? Ik denk dat ik het wel weet. Deze man, een EHBO instructeur, heeft hoogstwaarschijnlijk decennialang de officixc3xable voedingsrichtlijnen gevolgd. Weinig vet, liefst linolzuurrijk en plantaardig, weinig eieren, magere vlees- en visproducten en geen slasaus maar yoghurtdressing (met suiker) over de sla. Tja, als je je hart en bloedvaten wilt tarten dan doe je dat heel goed op die manier.

De Amerikaanse farmaciebedrijven Merck en Schering-Plough hebben
opnieuw een tegenslag te verwerken gekregen in de ontwikkeling van hun
cholesterolmiddel Vytorin. Het medicijn leidt niet tot een lager risico
op bepaalde hart- en vaatziekten.

Dat blijkt uit een maandag gepubliceerd onderzoek. De resultaten van
het onderzoek stroken met die uit een eerdere studie waaruit bleek dat
hartpatixc3xabnten veel minder baat hebben bij de toediening van Vytorin dan
werd gedacht. Het middel bleek ditmaal wel effectief de vorming van een
slechte variant van cholesterol tegen te gaan.

Uit het onderzoek
kwam verder naar voren dat het aantal mensen dat aan kanker bezweek
onder proefpersonen die met Vytorin werden behandeld, hoger lag dan in
de testgroep die een placebo kreeg. Dat kan volgens de onderzoekers
echter toeval zijn. Eerdere, grootschaligere onderzoeken hebben geen
verhoogd risico op kanker aan het licht gebracht.

Fructose, een natuurlijke suiker aanwezig in fruit, zou verantwoordelijk kunnen zijn voor het overgewicht, stellen Britse wetenschappers in het tijdschrift New Scientist.

Uit hun onderzoek blijkt dat fructose meer schadelijke effecten heeft dan andere soorten suiker. Fructose is aanwezig in fruit, fruitsap en confituur en wordt vaak gebruikt om frisdranken en fast food zoeter te maken. Volgens onderzoeksleider is het aantal caloriexc3xabn minder belangrijk dan het soort suiker dat voedsel bevat.

Fructose of glucose?
De onderzoekers gaven 33 testpersonen met overgewicht 14 dagen lang maaltijden bestaande uit 30 procent vet, 55 procent complexe koolhydraten (zoals brood en rijst) en 15 procent protexc3xafnen. In de tien weken erna kregen ze een dieet waarbij een kwart van de energie uit fructose of glucose kwam. Beide groepen kwamen in die periode zo’n 1,5 kilo bij.

Buikvet en cholesterol
Wie fructose kreeg, had echter veel meer buikvet en cholesterol ontwikkeld dan de glucose-groep. Buikvet is een gevaarlijke soort, omdat het je vitale organen omringt. Bovendien verhoogt het de kans op diabetes en hart-en vaatziekten.

Vergelijking
In een aparte studie, uitgevoerd door hetzelfde team, werd het effect van een dieet voor een kwart bestaande uit fructosestroop, sucrose, fructose of glucose met elkaar vergeleken. Na 24 uur bevatten alle bloedstalen evenveel vetten, afkomstig uit de suikers, behalve bij de groep die glucose had gekregen. “Veel suiker eten is dus geen goed idee”, aldus Francine Kaufman.

Wxc3xa9l fruit eten
Toch is dat geen reden om geen fruit meer te eten: fructose is maar in een heel kleine dosis aanwezig is vers fruit. De andere gezondheidsvoordelen van fruit wegen veel zwaarder door dan het kleine beetje fructose dat

Het cholesterol kan verlaagd worden met een dagelijks supplement van vitamine C zo blijkt uit een verzameling van 13 verschillende studies onder in totaal ruim 400 personen. sinaasappel

Bij het dagelijks nemen van een vitamine C supplement werd het LDL-cholesterolgehalte (‘slechte cholesterol’) met circa 5% en het triglyceridengehalte met circa 9% verlaagd. Het HDL-cholesterolgehalte (‘goede cholesterol’) steeg, maar dat was niet significant.

De antioxidantwerking van vitamine C zou het gunstige effect kunnen verklaren. Het LDL-cholesterol kan daardoor beter afgevoerd worden uit het lichaam.

Hoeveel vitamine C gebruikt moet worden is nog onduidelijk. In de studies varieerde de dosering tussen 500 en 2.000 mg vitamine C per dag.

Neppillen werken beter als de apotheker er meer geld voor vraagt. Wie een hoge prijs vraagt voor zijn waar, schrikt daarmee geen kopers af, maar wekt de illusie dat hij kwaliteit verkoopt. Ook in de geneeskunde speelt perceptie een rol.

Amerikaanse onderzoekers hebben de twee effecten nu met elkaar gecombineerd. Uit het onderzoek blijkt dar een placebo van 2,50 dollar werkt beter dan eentje van tien dollarcent, dit melden de onderzoekers in het Journal of the American Medical Association. Dan Ariely, gedragseconoom van de Duke University in North Carolina, en collega’s van het Massachusetts Institute of Technology gaven 82 vrijwilligers een elektrische schok. Daarna werd hun een neppil (placebo) aangeboden waarvan werd gezegd dat het een pijnstiller was. De helft kreeg daarbij een brochure waarin de pil werd voorgesteld als een nieuwe, pas op de markt toegelaten pijnstiller xc3xa0 2,50 dollar per pil. De andere helft kreeg een brochure waarin de pil als een koopje werd voorgesteld: slechts tien dollarcent per stuk.

Het resultaat was spectaculair. De dure pijnstiller van 2,50 dollar werkte bij 85 % van de proefpersonen, de afgeprijsde pijnstiller van tien cent bij slechts 61%.

De onderzoekers van de universiteit MIT, vertellen dat dit komt door een verwachtingspatroon. Als je verwacht dat een pil beter werkt, zullen je hersenen daardoor ook hormonen aanmaken waardoor je je beter voelt. Prijs, maar ook kleur, vorm en maat kunnen een bepaalde verwachting crexc3xabren, die je lichaam (gedeeltelijk) waarmaakt.

Een dergelijk effect verklaart waarschijnlijk waarom sommige dure geneesmiddelen populairder zijn dan goedkopere alternatieven, suggereren de onderzoekers, of waarom mensen generische producten minder goed vinden werken dan merkproducten, ook al bevatten ze hetzelfde werkzame bestanddeel. Het kan niet worden ontkend: placebomedicijnen en placebobehandelingen soms wel degelijk effect te sorteren. Zelfs bijwerkingen van placebo’s zijn mogelijk.

Door het individueel meten van schade aan de bloedvaten is het nu mogelijk een veel betere voorspelling te doen ten aanzien van de kans op een ernstige cardiovasculaire aandoening, zoals bijvoorbeeld een hartinfarct. Meditel biedt een methode waarmee signalen van deze aandoening nu vroegtijdig zijn op te sporen. Daar de huidige methode van risicoberekening gebaseerd is op het al dan niet aanwezig zijn van risicofactoren, worden bij de nieuwe methode de door alle risicofactoren tezamen aangerichte schadelijke effecten gemeten. Een nieuw preventief instrument maakt eventuele schade aan bloedvatwanden in een vroeg stadium meetbaar. De marktleider op het gebied van preventief medisch onderzoek is de eerste in de branche die deze methode hanteert. Meditel is hiermee in staat om het risico op hart- en vaatziekten per persoon aanzienlijk beter te kunnen kwantificeren dan tot voorheen mogelijk was.

In Nederland overlijden jaarlijks bijna 40.000 mensen aan de gevolgen van hart- en vaataandoeningen, van wie ongeveer 12.500 aan ziekten van de kransslagaders en bijna 10.000 aan een hersenvaatletsel. Oorzaak van een infarct is een jarenlang proces van toenemende vaatwandschade. Klachten treden meestal op als het te laat is. Het nieuwe meetinstrument, de Arteriograph, is een uitkomst voor werkgevers, verzekeraars en particulieren om daarmee de kans op een infarct veel nauwkeurig te kunnen inschatten.

Betere kans op herstel
Voorheen waren alleen risicoberekeningen op groepsniveau mogelijk. Er werd gebruikgemaakt van een risicoberekening op basis van bloeddruk, cholesterol, roken, leeftijd en geslacht (de zogeheten SCORE-parameters). Het berekende risico geldt voor een groep en niet voor een persoon. Er wordt dus een gemiddelde berekend. Meer niet. Met de Arteriograph beschikt Meditel over een methode die individueel de aangerichte schadelijke effecten van alle risicofactoren tezamen meet. Hierbij wordt niet zozeer gelet op factoren die schade kunnen veroorzaken, maar op de schadelijke gevolgen van die risicofactoren voor de bloedvaten. Hierdoor wordt een uitspraak over de kans op een hartinfarct of een beroerte aanzienlijk nauwkeuriger. Door het snel inzetten van adequate maatregelen als leefregels en/of medicatie, kan de ontwikkeling gunstig worden bexc3xafnvloed en kan de vaatwand zich herstellen.

Vroegtijdige indicatie
In enkele ziekenhuizen wordt de meetmethode al aangeboden, maar dan voornamelijk bij patixc3xabnten die al klachten hebben. Dan is het soms niet meer mogelijk om de schade in de bloedvatwand te herstellen. Meditel biedt als eerste de mogelijkheid om vroegtijdig een goede indicatie te geven van de individuele kans op een hartinfarct. Met de Arteriograph is op een snelle, eenvoudige, pijnloze en effectieve wijze de schade aan de bloedvatwand per individu meetbaar. Bij zoxe2x80x99n vroegtijdige vaststelling is met adequate maatregelen de bloedvatwand te herstellen. De meting duurt slechts enkele minuten en is te vergelijken met een bloeddrukmeting aan de bovenarm.

Gevalideerd
De Arteriograph is ontwikkeld door een researchconsortium van diverse Hongaarse universiteiten, met aan het hoofd dr. Miklxc3xb3s Illyxc3xa9s MD. De uitdaging waar men voor stond, was het ontwikkelen van een methode om op een simpele, snelle en betrouwbare manier de flexibiliteit van bloedvaten te meten. Het resultaat van het werk was een apparaat dat op een betrouwbare wijze de internationaal aanvaarde parameters – Augmentation Index (Aix) en Pulse Wave Velocity (PWV) – meet. De parameters op deze wijze gemeten, correleren op alle onderdelen in zeer hoge mate met andere invasieve en niet-invasieve methoden en zijn derhalve gevalideerde waarden.

De beroepsorganisatie van apothekers KNMP start in de maand mei met de campagne xe2x80x98Weet je Waardexe2x80x99 om cholesterol te laten meten in de apotheek. Het NHG staat niet achter deze campagne. De berichtgeving in de media doet geloven dat deze actie is afgestemd met het NHG.
Dit blijkt echter niet het geval. De reden waarom de NHG niet meedoet is omdat een cholesteroltest niet zinvol is als deze los wordt aangeboden. Deze heeft, volgens NHG alleen een plaats indien het is ingebed in een totaal cardiovasculair risicoprofiel. Dergelijke tests horen daarom thuis in de reguliere 1e lijnszorg.
Daarnaast moet een screening op cholesterol worden gevolgd door een goede follow-up. Het is de vraag of de apothekers aan deze voorwaarde kunnen voldoen. Een goede afstemming met de huisarts is afhankelijk van de individuele apotheker. Afstemming met de huisarts en follow-up zijn dus a priori niet goed geregeld. Deze xe2x80x98afstemmingxe2x80x99 met het NHG bestond echter uit alleen uit het informeren over de campagne en het verlenen van toestemming om de patixc3xabntenfolder xe2x80x98Cholesterolxe2x80x99 te mogen gebruiken. Het NHG heeft tijdens de contacten met de KNMP vanaf het begin zijn inhoudelijke bezwaren tegen de campagne geuit.

Het gebruik van voeding rijk aan volkorenproducten verlaagt de kans op het ontstaan van type-2-diabetes. Dit blijkt uit een nieuw overzicht van het onderzoek op dit terrein dat epidemioloog/voedingsdeskundige Marion Priebe van het Universitair Medisch Centrum Groningen heeft gedaan. Er is echter nader, zogeheten gerandomiseerd onderzoek nodig voordat de wetenschap een causaal verband kan bevestigen. Onderzoekster Priebe pleit dan ook voor het doen van dergelijk gespecificeerd vervolgonderzoek. Zij publiceert hierover in de gerenommeerde Cochrane Library.

In de laatste decennia is er een daling in de consumptie van volkorenproducten, terwijl er ook een toename van type-2-diabetes is. Dit leidde tot de theorie dat er een verband tussen beide zou kunnen bestaan.

Mensen die dagelijks light frisdrank drinken, blijken een 34% hogere kans te hebben op het krijgen van het metabool syndroom in vergelijking met mensen die geen light frisdrank drinken. Consumptie van gefrituurd voedsel levert een 25% hogere kans op. Light frisdranken zijn wat het risico op het metabool syndroom betreft dus slechter dan het eten van gefrituurde producten. Dit zijn de uitkomsten van Amerikaans onderzoek waarbij 9500 mensen negen jaar lang gevolgd zijn.

Het metabool syndroom is een combinatie van aandoeningen die de kans op het krijgen van hart- en vaatziekten, diabetes type 2, galstenen en verschillende vormen van kanker verhoogt. Er is sprake van het metabool syndroom als iemand drie of meer van de volgende risicofactoren heeft:
hoge bloeddruk, een verhoogde bloedsuikerspiegel, verhoogd cholesterol en overgewicht. In juli 2007 verscheen in Circulation, het tijdschrift van de American Heart Assocation, een epidemiologische studie naar de effecten van frisdrank met opmerkelijke resultaten.

Voor het onderzoek analyseerden de wetenschappers de gegevens van zesduizend mannen en vrouwen van middelbare leeftijd. De onderzoekers gingen na of ze een normaal gewicht hadden, een goed cholesterol hadden, niet teveel vetten in hun bloed, een gezonde bloeddruk en of hun cellen nog reageerden op insuline. Scoor je op drie van die vijf variabelen slecht, dan heb
je het metabool syndroom. Tegelijkertijd vroegen de onderzoekers hoe vaak hun proefpersonen frisdrank dronken.

Dat frisdrank de kans op metabool syndroom verhoogt, dat is niet zo verrassend. De geraffineerde suikers in frisdrank tasten je lichaam aan. Verrassend is wel dat ook light-fris de kans op het metabool syndroom lijkt te verhogen. Drink je een light frisdrank per dag, dan stijgt je kans op het metabool syndroom met 32 procent. De onderzoekers weten niet hoe dat mogelijk is. Misschien zit er iets in light-frisdrank wat het metabool syndroom in de hand werkt, speculeren ze.
xe2x80x9cThe high sweetness of diet or regular soft drinks may lead to conditioning for a greater preference for intake of sweetened items, although this explanation also has been questioned by some experts. The caramel content of both regular and diet drinks may be a potential source of advanced glycation end products, which may promote insulin resistance and can be proinflammatory.xe2x80x9d
Een andere mogelijkheid is dat de leefstijl van mensen die light drinks drinken nu eenmaal ongezonder is.

In zijn proefschrift toont Gideon Hajer aan dat een lage HDL-cholesterolconcentratie (het xe2x80x98goedexe2x80x99 cholesterol) een risicofactor is voor vaatproblemen bij patienten met hart- en vaaziekten.

Ook bij patixc3xabnten die een lage LDL-cholesterolconcentratie (het xe2x80x98slechtexe2x80x99 cholesterol) hebben of LDL-cholesterolverlagende medicatie gebruiken. In een patixc3xabntenstudie liet Hajer zien dat onder invloed van een vetrijke maaltijd de HDL-cholesterol concentratie in het bloed daalt bij obese patixc3xabnten met metabool syndroom. Hiervoor zorgt een stof die geproduceerd wordt door vetcellen, cholesteryl ester transfer protein.

Ook toonde Hajer aan dat verschillende soorten cholesterolverlaging (simvastatine en ezetimibe) deze daling niet kunnen voorkomen. Na een vetrijke maaltijd stijgt het aantal vet-rijke deeltjes. Het voorkomen van deze stijging door medicijnen zou kunnen leiden tot een lager risico op het ontstaan van vaatziekten bij patixc3xabnten met metabool syndroom. Echter, een gerandomiseerde studie liet zien dat geneesmiddelen die nu veel gebruikt worden bij de behandeling van cholesterol geen effect hebben op de concentratie of samenstelling van vetdeeltjes na een maaltijd.

Gideon Hajer promoveert op 21 februari aan de Universiteit Utrecht.